Ayrılıklardan Sonra Depresyon: Belirtileri, Tedavileri ve İpuçları

Gerçek olalım: Ayrılıklar acımasız olabilir. Eğer buradaysanız, muhtemelen bu tür duygusal acıyı ilk elden hissetmişsinizdir.

Yalnız olmadığınızı bilmek güven verici olabilir; örneğin, üniversite ilişkilerinin çoğu ayrılıkla sonuçlanıyor. Ancak istatistikler kalp kırıklığınızı hafifletmez; bu bir çeşit kederdir.

Ayrılıklar her türlü önemli değişikliği beraberinde getirir, benlik duygunuzu ve planlarınızı sarsar. Bu çalkantılar sizi sıkıntılı, endişeli ve üzgün hissetmenize neden olabilir. Bir ayrılıktan sonra üzüntü duyguları normal olsa da, bazen devam edebilir veya zamanla kötüleşebilir ve potansiyel olarak depresyona yol açabilir.

Bu da yaygındır. 2021'de ABD'li yetişkinlerin yüzde 8,3'ü depresyon yaşadı. Yine de umut var. Depresyon, bir ilişkinin sona ermesinden veya başka bir sebepten dolayı tedavi edilebilir. İşler daha iyiye gidebilir.

İleride, depresyonun yaygın belirtilerini özetleyeceğiz, bunları ayrılık üzüntüsünden ayıracağız, baş etme stratejilerini keşfedeceğiz ve kırık bir kalpten kurtulmanıza ve yeniden kendiniz gibi hissetmenize yardımcı olacak etkili tedavi seçeneklerini paylaşacağız.

Ayrılık Sonrası Depresyon Belirtileri

Genel olarak depresyon gibi, ayrılık sonrası depresyon da hem fiziksel hem de duygusal belirtilerle ortaya çıkabilir.

Bazı depresyon belirtileri şunlardır:

• Değersizlik, umutsuzluk ve suçluluk duyguları

• Duygusal sıkıntı

• Boş, sinirli, veya huzursuz hissetmek

• İştahta ve gastrointestinal semptomlarda değişiklikler

• Konsantrasyon zorluğu ve kararsızlık

• Baş ağrısı, kramp ve diğer fiziksel ağrılar

• Genellikle keyif aldığınız aktivitelere karşı ilgi veya zevk kaybı

Bu semptomlar ayrılıktan hemen sonra ortaya çıkabilir, ancak yerleşmeleri daha uzun sürebilir. Bazen, ayrılık gibi tetikleyici bir olaydan sonra depresyon belirtilerini hissetmeniz günler, haftalar ve hatta daha uzun sürebilir.

Ayrılık Sonrası Depresyon: Nedenleri ve Risk Faktörleri

Majör depresif bozukluktan, mevsimsel duygusal bozukluğa ve adet öncesi disforik bozukluğa kadar çeşitli depresyon türleri vardır.

Stresli yaşam olayları bazen durumsal depresyon veya reaktif depresyon olarak da adlandırılan klinik depresyona da yol açabilir. Bir ayrılık, kendinizi ihanete uğramış veya depresyonda hissetmenize neden olabilecek, kimliğinizi ve günlük yaşamınızı bozabilecek önemli yaşam değişiklikleri potansiyeli nedeniyle bu kategoriye girebilir.

İlişkiler sona erdiğinde nörolojik bir şeyler de oluyor.

Araştırmalar, şehvet ve çekimden bağlanmaya ve maalesef reddedilme veya ayrılığa kadar ilişkilerin çeşitli aşamalarında kimyasal reaksiyonların meydana geldiğini göstermektedir. Testosteron ve östrojen gibi seks hormonları, "stres" hormonları olan dopamin ("iyi hissetme" kimyasalı) ve norepinefrin ve kortizolün yanı sıra bu süreçte önemli roller oynar. Oksitosin yakınlık, bağlantı ve mahremiyet duygularını teşvik eder.

Harika bir randevunun ardından yaşanan heyecanı veya "Seni seviyorum" sözünü duymanın sakinliğini düşünün; bu duygular kısmen beyin kimyası tarafından yönlendirilir. Bir ilişki sona erdiğinde dopamin ve serotonin seviyeleri sıklıkla düşer. Bu nörotransmitterlerin her ikisi de zevk ve mutlulukla bağlantılıdır, dolayısıyla azalan seviyeleri depresyona katkıda bulunabilir.

Ayrılık yaşayan insanlar üzerinde yapılan küçük bir çalışmada yapılan beyin taramaları, romantik reddedilmenin bağımlılığa bile benzeyebileceğini, aşırı istek, yoksunluk ve depresyon gibi semptomları tetikleyebileceğini ortaya çıkardı. Bu, ayrılıklarla ilişkili bazı yoğun duyguları açıklamaya yardımcı olabilir.

Ayrılık Sonrası Depresyon İçin Risk Faktörleri

Çoğu insan ayrılığın ardından bir alışma dönemi yaşar ancak bu sürenin zorluğu bireysel risk faktörlerine göre değişiklik gösterebilir.

Ayrılıktan sonra depresyona yol açabilecek bazı risk faktörleri şunları içerebilir:

• Değişikliklere ve stres faktörlerine karşı duygusal tepkileri günlük işleyişi etkileyecek noktaya kadar düzenlemede zorluğa neden olan uyum bozukluğu

• Depresyon veya anksiyete öyküsü

• Kendine güvensizlik

• Aynı anda birden fazla olumsuz yaşam olayının meydana gelmesi

• Beklenmedik bir ayrılık veya sadakatsizlik gibi travmatik sonlar

Özetle, romantik bir ilişkinin bozulması gerçekten de depresyonu tetikleyebilir.

Depresyon Olduğunu Nasıl Anlarız?

Daha önce de belirttiğimiz gibi, ayrılıklardan sonra üzgün veya boş hissetmek, ruh hali değişimleri gibi duygusal düzensizlikler de çok yaygındır.

Ancak ayrılık sonrası normal duygular ile depresyon gibi daha ciddi bir zihinsel sağlık durumu arasında ayrım yapmak zor olabilir.

Önemli bir fark, depresyonun kalıcı, sürekli ve yaygın değersizlik, üzüntü ve umutsuzluk duygularını içermesidir. Buna karşılık, ayrılık sonrası hüzünler dalgalanma eğilimindedir ve her ana hakim olamayabilir.

Depresyon tanısı konulabilmesi için en az iki hafta boyunca günlük işleyişinizi önemli ölçüde etkileyen belirtilerin olması gerekir.

Teşhisiniz ne olursa olsun, umutsuzluk duyguları, şiddetli yorgunluk veya kendine zarar verme düşünceleri ortaya çıkarsa derhal profesyonel yardım almanız önemlidir.

Ayrılık Depresyonunun Tedavileri

Duygularınız zamanla iyileşmiyorsa veya günlük yaşamda faaliyet göstermenizi zorlaştırıyorsa, profesyonel yardım almanın zamanı gelmiş olabilir.

Belirtilerinize bağlı olarak hem tedavi hem de ilaç seçeneklerini düşünebilirsiniz. Aşağıda her iki tedavi türünü de inceleyeceğiz.

Terapi Yapmayı Düşünün

Depresyon için birkaç farklı terapi türü vardır. Ayrılıklar için aşağıdakiler dikkate alınmaya değer olabilir:

• Bilişsel-davranışçı terapi (BDT). Araştırmalar bilişsel-davranışçı terapinin depresyonu etkili bir şekilde tedavi edebildiğini göstermektedir. BDT, insanların zararlı davranışları körükleyen sağlıksız ve olumsuz düşünce kalıplarını tanımlamalarına ve bunları değiştirmenin yollarını bulmalarına yardımcı olur. Amaç, insanlara semptomlarını daha iyi yönetmelerine ve ayrılıklar ve flört gibi gelecekteki stres etkenleriyle baş etmelerine yardımcı olmak için başa çıkma becerilerini öğretmektir.

• Kişilerarası terapi. Duygudurum bozukluklarını gidermek ve ilişkileri geliştirmek için özel olarak tasarlanmış bir konuşma terapisi türü olan kişilerarası terapi, ayrılıktan sonra depresyona giren biri için harika bir araç olabilir. Bazı araştırmalar ayrıca kişilerarası terapinin genel olarak depresyonu etkili bir şekilde tedavi ettiğini öne sürüyor.

İlaç Tedavisinin Gerekli Olup Olmadığını Öğrenin

Terapi, öz saygıyı yeniden inşa etmeye ve bir ayrılığın ardından toparlanmaya başlamanın harika bir yolu olsa da ruh sağlığı uzmanları da ilaç tedavisi önerebilir.

Antidepresanlar bazen yukarıda açıklanan tedavilerden birine destek olarak kullanılır. Bazı seçenekler şunları içerir:

• Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI'lar). SSRI'lar, depresyonu tedavi etmek için reçete edilen en yaygın antidepresan türlerinden bazılarıdır. Beyindeki serotonini artırarak çalışırlar.

• Serotonin-norepinefrin geri alım inhibitörleri (SNRI'ler). Bunlar SSRI'lara benzer şekilde çalışır, ancak vücuttaki bir stres kimyasalı olan norepinefrini ve serotonini hedef alırlar.

• Atipik antidepresanlar. Genellikle atipik bir antidepresan olarak adlandırılan Bupropion, norepinefrin-dopamin geri alım inhibitörleri (NDRI'ler) adı verilen bir antidepresan sınıfına aittir. Beyindeki ruh halini, bilişsel işlevi ve davranışı düzenlemeye yardımcı olan norepinefrin ve dopamin miktarını artırarak depresyon semptomlarını hedef alır.

Ayrılıkla Başa Çıkmanın Diğer Yolları

Yukarıdaki tedavilerin tümü yardımcı olsa da, kalp kırıklığıyla uğraşırken sağlıklı alışkanlıkları günlük yaşamınıza dahil etmek de önemlidir. Kişisel bakım uygulamak herkes için farklı görünebilir, ancak işte bazı fikirler:

• Sevdiklerinize ulaşın. Bir destek sistemine sahip olmak, iyileşirken harikalar yaratabilir. Çevrenizdeki herhangi birine ulaşmakta kendinizi rahat hissetmiyorsanız bir destek grubuna katılmayı düşünün.

• Sosyal medyayı akıllıca kullanın. Özellikle daha önce özgüven sorunlarına yol açmışsa, sosyal medyadan kaçınmak en iyisi olabilir. Sağlığınız şu anda muhtemelen daha kırılgan, bu nedenle kendinizi başkalarıyla karşılaştırma eğilimindeyseniz veya eski sevgilinizi görme riskiyle karşı karşıyaysanız kaydırma sürenizi sınırlayın.

• Sınırları belirleyin. Bir çalışma, eski sevgilinizi sosyal medyada görmenin iyileşme sürecini daha karmaşık hale getirebileceğini gösterdi. Algoritmalar önemli bir rol oynasa da eski sevgilinizi takip etmeyi bırakabilir, onun içeriğinizi görüntüleme yeteneğini sınırlayabilir veya onu engelleyebilirsiniz.

• Aktif kalın. Egzersiz yapmak, özellikle antrenmanınızı açık havada yapıyorsanız, ayrılık düşüncesinden kurtulmanın harika bir yoludur. Araştırmalar, egzersiz yaptığınızda beyninizin, ruh halinizi yükselten ve ağrıyı azaltan bir hormon olan endorfin salgıladığını ve doğanın sakinleştirici bir destek sağlayabileceğini gösteriyor.

• Bütün yiyecekleri yiyin. Yağsız protein (balık ve tavuk gibi), meyveler, sebzeler ve tam tahıllardan oluşan sağlıklı bir diyet yemek, daha enerjik hissetmenize yardımcı olabilir. Bazı sağlıklı yiyecekler depresyonla mücadeleye bile yardımcı olabilir.

• Sabırlı olun. Ayrılık depresyonunun ne kadar sürdüğünü merak ediyor olabilirsiniz. Kesin bir cevap olmasa da tedavi aramak ve özgüveninizi artırmak için küçük şeyler yapmak iyileşme sürecinizi başlatacaktır. Bir çalışma, ayrılıkların kendini keşfetme ve duygusal gelişim dahil olmak üzere olumlu sonuçlar verebileceğini buldu.

Ayrılık Sonrası Depresyon: Son Düşünceler

Ayrılıklar nadiren kolaydır. Reddedilme ve üzüntü duygularıyla baş etmek duygusal açıdan acı verici olabilir ve bazen ayrılıklar depresyonu tetikleyebilir. Ayrılık sonrası depresyon hakkında akılda tutulması gerekenler:

• Bir ilişki sona erdiğinde dopamin ve serotonin seviyelerinde bir düşüş yaşayabilirsiniz. Her iki kimyasal da ruh halinin düzenlenmesinde rol oynuyor ve daha düşük seviyeler depresyonla ilişkilendirilebiliyor.

• Depresyonun bazı belirtileri arasında duygusal sıkıntı, değersizlik, umutsuzluk ve suçluluk duyguları ve genellikle keyif aldığınız aktivitelere karşı ilgi veya zevk kaybı yer alır.

• Ayrılık sonrası üzüntü depresyona benzeyebilir. Bununla birlikte, bir kişinin klinik depresyon tanısı alabilmesi için belirtilerin en az iki hafta boyunca tutarlı bir şekilde ortaya çıkması gerekir.

Yukarıdakiler varsa, depresyon için profesyonel yardım aramanın zamanı gelmiş olabilir. Depresyon için BDT ve KITP gibi konuşma terapilerinin yanı sıra SSRI'lar ve SNRI'ler gibi antidepresanlar da dahil olmak üzere birkaç tedavi vardır.

İster üzgün hissediyor olun, ister depresyonda olduğunuzu düşünüyorsanız, bu üzgün anınızda kendinize iyi bakmanız önemlidir. Aktif kalmak, sosyal medyayı akıllıca kullanmak ve sevdiklerinize beraber olmak, bunların hepsi kişisel bakım eylemleri olabilir.

Bir ayrılığın ortasındayken işlerin daha iyiye gideceğini görmek zor olabilir. Ancak ayrılık sonrası depresyon hakkında bilgi alarak zaten ilk adımı atmış oldunuz. Sizi görüyoruz ve iyileşme yolculuğunuzu desteklemek için buradayız.

Depresyonda olabileceğinizi düşünüyorsanız ve bir adım daha atmaya hazırsanız, iyileşmenize yardımcı olabilecek seçenekleri gözden geçirmek için bir psikiyatri uzmanıyla veya BENİMLE online bir görüşme planlayabilirsiniz.